Tony Ekkles:
Pulaartut World Cultures-imik katersugaasivimmut iserpata nunarsuaq annerusoq aammalu nunarsuarmut tassunga sumiiffimmi ataqatigiinnermik misigisaqartarput. Aammalu takusinnaasaat tassaavoq tamakkiisumik katersuiniarnermi procentimik mikisumik. Katersukkani 13.000-it missaannik atortunik peqarpugut aammalu taakkunannga 5-7 procentit missaanniittut piffissami sumiluunniit saqqummersinneqartarput.
Uanga Tony Eccles-iuvunga. Kunngikkormiut Eqqaaniaanermi Katersugaasivimmi etnografimik kuratoriuvunga. Una pissarsiaq nuannersoq inuit assigiinngitsorpassuarnit pissarsiarisimavarput, taakku Tuluit Nunaanni missioneritut, niuertartutut, kolonialismemik pisortatut, sakkutuutut, misigisassarsiortutut sulisimapput.
Aammalu Devonimut uteqqipput piffissallu ingerlanerani nammineq katersukkatik uatsinnut tunniussimavaat. Tassani taamatut nuannertigisoq tassaavoq Exeter, Devon, katersukkat nunarsuarmut tamanut ersersinneqarnerat, tamannalu pingaaruteqartorujussuuvoq.
Tassani artefaktit mikisut pigisavut Australiami nunap immikkoortuani Victoriameersut, taakkulu 1868-imi chap-imit Devonimi ilaqutariinnik piginnittumit tunniunneqarput. Aammalu inuup ataatsip taassuma pillugu ilisimasaqanngilagut, uanga ikinngutiga British Museum-imeersoq uani katersukkat pillugit suliaqarmat, aammalu aningaasaliisut ilaasa aqqi pillugit oqaluttuartarpugut. Aamma WR Hayman saqqummerpoq. Aamma aperivoq: ’Aqqa taanna oqaluttuaruk. Oh my goodness, uani assut nassaarpugut.“
Isumaqarpunga uani pigisagut tassaasut katersukkat annaaneqarsimasut. Hayman Tuluit Nunaanni aboriginal-it cricket-ertarfianni siullerpaamik aqutsisuusimavoq. 1868-imi Australiamiit tikipput. Hayman-imut suliffeqarnikkut periarfissatut aningaasarsiornissamut aqqutissaavoq.
Aammalu cricket-imik unammineq naammassippat aboriginal-it piginnaasaannik takutitsisarsimapput, soorlu spurt-imik aamma boomerang-imik katersuineq. Ullut tamaasa sungiusartarsimapput. Taakku akissarsiaqartinneqanngillat, naak akissarsiaqartinneqartussaagaluartut, ilaat takornariarnermi toquvoq sungiusaasullu sinneruttut tamanna pillugu oqaluttuarineqarsimanngillat.
Tamanna spearkast-iuvoq. Tamanna Aboriginal-it cricketertartuisa ilaannit atorneqarpoq, spurt-imik takutitsinermi. Taava illit spear-it, uani, inissisimaffimmi tigummineqassagaluarpoq peg-imik. Aammalu arpattarpit taavalu snap-ertarpit. Taanna piniarnermi atortoq iluatsittoq.
Taamaalillunilu katersukkat taakku Lord's-imut immikkut saqqummersitsinissamut atorpagut, pisup tamanna eqqaaniarlugu, aammalu Aboriginal Australiami cricket-ertarfiit tikipput, taakkulu atortussiassanik siuaasaminnik sanasimasanik tigummivaat. Taamaattumik assut pissanganartuuvoq, pingaaruteqarluni piffissaq taanna suliami peqataasunut tamanut – annerusumik sungiusaasunut pulaartunut.
Tamanna tassaavoq kallerup-inni EB Penney-mit 1868-imi tunniunneqartoq, Mexico-mik taaguuteqartoq, kisianni misissuinermi siullermi takuneqarpoq, taanna Spaniamiut Mexico-miit Aasiaat tungaanut niuernerannit pinngorsimasoq ilimanaateqartoq. Maanna, una kaavaajaq ilumut soqutiginarpoq tassami hjørtskin-iuvoq nersussuaq-tut ilusilersorlugu.
Uani pisuussuteqartunik sinniisoqarputit, kisianni aamma kiffartortunik, ilagiit aamma. Taamaattumik nalunngilarput tamanna Mexicomi katuullit upperisaasa isertinneqarnerata piffissaasoq. Taamaattumik piffissaq taanna ersersitsivoq.
Aammalu EB Penney kikkuusimanersoq paasiniarlugu misissuivugut. Nalunngilarput niuertarsimasoq, kisianni annerusumik ilisimasaqanngilagut. Qularnanngitsumik suliap taassuma pissarsiarineqarnera pillugu ilisimasaqanngilagut kisianni, pissarsiarineqarpat, oqaluttuaq taanna atorlugu takutikkumaarparput. Taanna stipendiamik amerlanerusumik piumasaqarpoq.
Taamaattumik, pulaartut gallerimut iserpata, isumaqarnissaat kissaatigaara suna tamaat tillitsissimanngitsoq. Arlalinnik pisiniartoqarpoq imaluunniit tunissutitut imaluunniit nassaarineqarsimalluni. Aammalu etikkiunngitsumik pissarsineq isumaqanngilanga. Tassani tunissutissiorfiusunik aammalu pulaartut ikinngutinullu aammalu inuit nunarsuaq tamakkerlugu angalasimasut pillugit suliarineqarsimasunik peqarpoq.
Galleriami unneqqarissumik oqaluuserisaqarniarsaraarput tassaavoq atortussat oqaluttuarisaanerat ilumoortoq taakku ammarlugit, assigiinngitsunik isiginnittaaseqarnikkut, sapinngisamik tamakkiisumik ilanngunneqarnissaa anguniarlugu, taamaattumik tassaavoq ataatsimut isigalugu, eqqortuunngitsumik oqaluttuaq, ukiuni hunnorujuni kingullerni pisimasinnaasoq. Inuiaqatigiit taakku suleqatigisarpagut aammalu taakku oqaasii nukittunerusumik peqataasariaqarmata.
Aammalu, nalunngilarsi, aningaasaliisutta ilumut kikkut qanoq ittuunerat pillugu unneqqarissumik takutikkusuppagut, taamaattumik gallerimi atortut inuiaqatigiinnut upperisaqarfiusuni ulluni atorneqarsinnaanngortittarpagut. Taamaattumik najukkami hindut kattuffitsinnut aamma Exeterimi inuiaqatigiinnut attaveqarluarpugut. Aammalu inuiaqatigiinnut allanut tamanut aamma attuumassuteqarniarpugut, maani Tuluit Nunaanni aamma Exeterimi nunanilu allani.
